Máy tạo tiếng ồn trắng có thể dùng cho em bé nếu đặt xa nôi, vặn nhỏ và hẹn giờ tắt. Năm 2014, nhóm Hugh và cộng sự đo 14 máy tạo tiếng ồn dành cho trẻ sơ sinh và thấy ở khoảng cách 30 cm, cả 14 máy đều vượt 50 dBA, mức khuyến nghị cho phòng nhi sơ sinh trong bệnh viện, còn 3 máy vượt 85 dBA khi mở tối đa. Máy không thay được các nguyên tắc ngủ an toàn cho bé, và mọi băn khoăn về giấc ngủ của con nên hỏi bác sĩ nhi.
Vì sao cha mẹ tìm đến tiếng ồn trắng
Nhiều cha mẹ thấy con dễ dịu lại khi có một tiếng "xù xù" đều đặn: tiếng máy hút bụi, tiếng quạt, tiếng mẹ "suỵt suỵt" bên tai. Có một cách giải thích phổ biến: trong bụng mẹ, bé đã quen với một môi trường không hề yên lặng, có tiếng tim mẹ, tiếng máu chảy, tiếng tiêu hoá vọng qua lớp nước ối. Một dòng âm thanh đều sau khi sinh có thể gợi lại cảm giác quen thuộc ấy. Đây là giải thích hợp lý, hay được nhắc trong sách nuôi dạy con, nhưng không nên coi là đã được chứng minh đầy đủ.
Lý do thực tế hơn là che tiếng: nhà phố ồn, có anh chị lớn chạy nhảy, tiếng xe ngoài hẻm. Một dòng âm thanh nền nhỏ làm những tiếng đột ngột bớt nổi, bé ít bị giật mình. Trong văn hoá Việt, vai trò này từ xưa thuộc về tiếng hát ru "à ơi", tiếng quạt nan phe phẩy đều tay của bà, của mẹ.
Nghiên cứu Hugh và cộng sự, Pediatrics 2014
Nghiên cứu được trích nhiều nhất về chủ đề này là của Sarah C. Hugh, Blake Papsin và cộng sự ở Bệnh viện Nhi Toronto (Canada), đăng trên tạp chí Pediatrics năm 2014. Nhóm mua 14 máy tạo tiếng ồn dành cho trẻ sơ sinh bán trên thị trường, mở mức to nhất và đo âm lượng ở ba khoảng cách: 30 cm (như khi đặt máy trên thành nôi hoặc trong nôi), 100 cm (như đặt cạnh nôi) và 200 cm (như đặt ở góc phòng).
| Phát hiện | Ý nghĩa với cha mẹ |
|---|---|
| Ở 30 cm, cả 14 máy đều vượt 50 dBA khi mở tối đa | Đặt máy sát bé là đặt bé trong mức âm cao hơn khuyến nghị cho phòng nhi sơ sinh bệnh viện |
| 3 máy vượt 85 dBA ở mức to nhất | 85 dBA là ngưỡng mà người lớn đi làm trong môi trường ồn cả ngày cũng phải được bảo vệ thính lực |
| Âm lượng giảm khi đặt xa hơn | Khoảng cách là cách đơn giản nhất để giảm mức âm tới tai bé |
Cần đọc đúng giới hạn của nghiên cứu: nhóm tác giả đo thiết bị, không theo dõi thính lực của trẻ nào. Nó cho thấy máy có thể phát ra âm lượng không an toàn, chứ không chứng minh trẻ dùng máy bị giảm thính lực. Mức 50 dBA được lấy từ khuyến nghị cho phòng nhi sơ sinh trong bệnh viện. Dù vậy, kết luận thực tế của nhóm rất rõ: đặt máy xa, vặn nhỏ, hẹn giờ tắt.
Ba nguyên tắc khi dùng máy cho bé
1. Đặt xa
Không đặt máy trong nôi, trên thành nôi, gắn vào xe đẩy sát đầu bé. Đặt máy ở xa giường bé hết mức mà vẫn có tác dụng che tiếng, ví dụ góc phòng hay trên kệ cạnh cửa. Mỗi lần khoảng cách tăng gấp đôi, âm lượng tới tai giảm đáng kể.
2. Vặn nhỏ
Mức âm vừa đủ để làm mờ tiếng ồn bên ngoài, không phải để át mọi thứ. Một cách tự kiểm tra: đứng ở chỗ bé nằm, nếu phải nói to hơn bình thường mới nghe được nhau thì máy đang quá to. Âm lượng nên nhỏ hơn giọng nói chuyện thường.
3. Hẹn giờ tắt
Dùng máy để giúp bé dễ dịu lúc bắt đầu giấc, rồi để máy tự tắt, thay vì chạy suốt đêm, suốt ngày. Điều này giảm tổng thời gian bé tiếp xúc âm thanh. Ngoài ra, bé cũng cần nghe tiếng nói, tiếng sinh hoạt bình thường của gia đình khi thức để phát triển ngôn ngữ.
Máy không thay được nguyên tắc ngủ an toàn
Tiếng ồn trắng chỉ là chuyện âm thanh. An toàn khi ngủ của trẻ sơ sinh nằm ở những nguyên tắc mà Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và nhiều hiệp hội nhi khoa khác khuyến nghị, bác sĩ nhi ở Việt Nam cũng thường dặn:
- Cho bé nằm ngửa khi ngủ.
- Bề mặt ngủ phẳng, chắc, không quá mềm.
- Không để gối, chăn dày, thú bông, đồ chặn quanh bé trong chỗ ngủ.
- Không đặt máy, dây sạc, dây điện, dây treo trong hoặc sát chỗ bé nằm. Dây điện là nguy cơ quấn cổ.
- Giữ phòng thoáng, không hút thuốc trong nhà.
Đây chỉ là những điều phổ thông nhất. Cha mẹ nên hỏi bác sĩ nhi ở các lần khám định kỳ về cách cho con ngủ an toàn phù hợp với tình trạng của bé. Chi tiết về giấc ngủ trẻ em đã có ở wiki giấc ngủ trong hệ.
Những lưu ý thêm
- Chọn máy có hẹn giờ và chỉnh được âm lượng nhỏ. Máy chỉ có một mức âm lượng hoặc nút xoay khó kiểm soát thì nên cân nhắc.
- Không dùng tai nghe cho trẻ sơ sinh để nghe tiếng ồn hay nhạc.
- Điện thoại phát tiếng ồn cũng theo đúng nguyên tắc: đặt xa, không đặt trong nôi, không để bé với tới, để chế độ máy bay nếu được.
- Quạt máy làm nguồn tiếng: lồng quạt kín khe, đặt chắc, không thổi thẳng vào bé, dây điện ngoài tầm với.
- Đừng để máy thành điều kiện bắt buộc: một số cha mẹ kể con chỉ ngủ được khi có tiếng máy, rất bất tiện khi đi xa. Xen kẽ những lần cho bé nghỉ trong tiếng sinh hoạt bình thường, tiếng hát ru của mẹ.
Khi nào cần hỏi bác sĩ nhi
Hỏi bác sĩ nhi nếu: bé không giật mình hay không quay về phía tiếng động lớn; bé lớn lên mà không bập bẹ, không phản ứng khi được gọi; bé khóc dữ dội kéo dài không dỗ được; bé ngủ có tiếng thở rít, ngừng thở từng lúc, tím tái. Trường hợp bé tím tái, ngừng thở, lơ mơ khó đánh thức thì gọi 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Ở Việt Nam, trẻ sơ sinh thường được sàng lọc thính lực tại nhiều bệnh viện; cha mẹ có thể hỏi bác sĩ về việc này.
Góc nhìn hôm nay
Những thiết bị tạo tiếng ồn cho bé ngày càng phổ biến, nhưng bản chất chúng chỉ làm lại điều mà tiếng ru, tiếng quạt nan đã làm từ bao đời: tạo một dòng âm thanh đều, êm quanh giấc ngủ của con. Điều thay đổi là âm lượng có thể to hơn nhiều so với giọng ru của mẹ. Nhớ ba chữ xa, nhỏ, hẹn giờ là đủ để dùng máy cho có ích. Cha mẹ muốn đọc nguồn gốc có thể tìm bài của Hugh và cộng sự trên tạp chí Pediatrics năm 2014 theo tựa "Infant sleep machines and hazardous sound pressure levels".
Câu hỏi thường gặp
Máy tạo tiếng ồn trắng có hại cho trẻ sơ sinh không?
Máy có thể phát âm lượng vượt mức khuyến nghị nếu đặt sát bé và mở to. Nghiên cứu năm 2014 đo 14 máy thấy ở 30 cm tất cả đều vượt 50 dBA. Dùng an toàn khi đặt xa nôi, vặn nhỏ và hẹn giờ tắt; có băn khoăn thì hỏi bác sĩ nhi.
Nên đặt máy tạo tiếng ồn cách nôi bao xa?
Nên đặt càng xa nôi càng tốt mà vẫn che được tiếng ồn, ví dụ góc phòng, tuyệt đối không đặt trong nôi hay trên thành nôi. Khoảng cách xa giúp âm lượng tới tai bé giảm rõ rệt. Dây điện của máy phải để ngoài tầm với của bé.
Có nên bật tiếng ồn trắng cho bé suốt đêm?
Không cần. Nên dùng để bé dễ dịu lúc bắt đầu giấc rồi hẹn giờ cho máy tự tắt. Cách này giảm thời gian bé tiếp xúc âm thanh và bé không bị phụ thuộc vào máy.
Vì sao tiếng suỵt suỵt làm bé dịu lại?
Tiếng suỵt là âm thanh đều, nhiều tần số, giống tiếng ồn trắng, che bớt tiếng ồn khác. Một giải thích phổ biến là trong bụng mẹ bé đã quen nghe tiếng đều như vậy. Giải thích này hợp lý nhưng chưa được chứng minh đầy đủ.
