Nghỉ giữa giờ theo Bộ luật Lao động 2019: bao lâu, tính thế nào

Theo Bộ luật Lao động 2019 (hiệu lực từ 01/01/2021), Điều 109, người lao động làm việc từ 6 giờ trở lên trong một ngày được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục; nếu làm việc ban đêm thì ít nhất 45 phút liên tục. Người làm theo ca liên tục từ 6 giờ trở lên thì thời gian nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm việc. Ngoài ra, người sử dụng lao động phải bố trí các đợt nghỉ giải lao và ghi vào nội quy lao động.

Điều 109 nói gì

Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2019, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021. Điều 109 có tên "Nghỉ trong giờ làm việc", gồm hai khoản. Diễn đạt lại cho dễ đọc:

1. Khoản 1: người lao động làm việc theo thời giờ làm việc bình thường (Điều 105) từ 6 giờ trở lên trong một ngày được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục; làm việc ban đêm thì ít nhất 45 phút liên tục. Trường hợp làm theo ca liên tục từ 6 giờ trở lên thì thời gian nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm việc.
2. Khoản 2: ngoài thời gian nghỉ ở khoản 1, người sử dụng lao động bố trí cho người lao động các đợt nghỉ giải lao và ghi vào nội quy lao động.

Người cần chính xác từng chữ nên đọc nguyên văn trên các cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật chính thức, vì bài này chỉ diễn đạt lại.

Những con số liên quan cần biết

Hiểu cho đúng: những chỗ hay nhầm

"Làm ban đêm" là làm bao nhiêu giờ đêm

Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động làm rõ: mức nghỉ 45 phút áp dụng khi người lao động làm từ 6 giờ trở lên trong ngày, trong đó có ít nhất 3 giờ thuộc khung giờ ban đêm. Làm ca chiều kết thúc lúc 23 giờ chẳng hạn thì chưa chắc đã thuộc trường hợp này.

Thời điểm nghỉ

Cũng theo hướng dẫn tại Nghị định 145/2020, người sử dụng lao động quyết định thời điểm nghỉ giữa giờ, nhưng không được xếp vào lúc bắt đầu hoặc lúc kết thúc ca làm. Nói cách khác, không thể "cho nghỉ 30 phút" bằng cách cho về sớm 30 phút hay đến muộn 30 phút.

Nghỉ giữa giờ có được trả lương không

Điều 109 nói rõ một trường hợp: làm theo ca liên tục từ 6 giờ trở lên thì nghỉ giữa giờ được tính vào giờ làm việc. Với dân văn phòng làm giờ hành chính có nghỉ trưa dài (ví dụ 8 giờ – 12 giờ, 13 giờ 30 – 17 giờ 30), giờ nghỉ trưa thường không tính vào giờ làm. Mỗi nơi có cách sắp xếp riêng, nên xem kỹ hợp đồng lao động và nội quy lao động của nơi mình làm.

Nghỉ giải lao khác nghỉ giữa giờ

Nghỉ giữa giờ là quãng nghỉ tối thiểu 30 hoặc 45 phút. Nghỉ giải lao ở khoản 2 là những đợt nghỉ ngắn khác trong ca, tuỳ tính chất công việc, do doanh nghiệp quy định trong nội quy. Một công ty có thể có cả hai.

Những quãng nghỉ khác trong giờ làm theo luật

Ngoài Điều 109, luật và văn bản hướng dẫn còn có những quãng nghỉ dành cho nhóm người lao động cụ thể. Hai ví dụ phổ biến:

• Lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ mỗi ngày 60 phút trong thời gian làm việc để cho con bú, vắt sữa, trữ sữa, nghỉ ngơi, vẫn hưởng đủ tiền lương theo hợp đồng (Điều 137 BLLĐ 2019).
• Lao động nữ trong thời gian hành kinh được nghỉ trong giờ làm việc theo hướng dẫn tại Nghị định 145/2020; người lao động có nhu cầu thì thông báo với người sử dụng lao động.

Người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm có thể có quy định riêng về thời giờ làm việc và nghỉ ngơi theo văn bản chuyên ngành. Chi tiết nên hỏi bộ phận nhân sự hoặc công đoàn cơ sở.

Vì sao luật quy định nghỉ giữa giờ

Nghỉ giữa giờ không phải ân huệ mà là quy định tối thiểu để bảo vệ sức khoẻ và an toàn. Làm việc liên tục nhiều giờ, nhất là ban đêm, làm tăng mệt mỏi, giảm tập trung, dễ sai sót và tai nạn, đặc biệt ở những việc có máy móc, dây chuyền, điện, nhiệt. Mức nghỉ ban đêm dài hơn phản ánh việc làm đêm đi ngược nhịp sinh học, cơ thể mệt nhanh hơn.

Nhiều nước có quy định tương tự. Ví dụ, chỉ thị về thời giờ làm việc của Liên minh châu Âu yêu cầu người lao động được nghỉ giữa giờ khi ngày làm vượt quá 6 giờ, chi tiết do từng nước quy định.

Khi quyền nghỉ giữa giờ không được bảo đảm

1. Đọc lại hợp đồng và nội quy để biết công ty quy định giờ nghỉ thế nào.
2. Trao đổi với quản lý trực tiếp hoặc bộ phận nhân sự, nói cụ thể: ca mấy giờ đến mấy giờ, nghỉ được bao lâu.
3. Nhờ công đoàn cơ sở nếu nơi làm việc có công đoàn.
4. Liên hệ cơ quan quản lý lao động ở địa phương (Sở phụ trách lĩnh vực lao động của tỉnh, thành phố) để được hướng dẫn nếu trao đổi nội bộ không có kết quả.

Mức xử phạt hành chính khi doanh nghiệp vi phạm quy định thời giờ nghỉ ngơi được quy định trong nghị định xử phạt vi phạm hành chính về lao động hiện hành; mức tiền thay đổi theo từng thời kỳ nên bài này không ghi số cụ thể.

Góc nhìn hôm nay: dùng 30 phút cho đáng

Có quyền nghỉ là một chuyện, nghỉ cho ra nghỉ là chuyện khác. Nhiều người ăn trưa ngay tại bàn, vừa ăn vừa trả lời tin nhắn khách, hết giờ nghỉ mà người vẫn căng như lúc làm. Ba gợi ý đơn giản:

• Rời khỏi chỗ làm, dù chỉ sang phòng bên hay xuống sân.
• Tắt thông báo công việc trong quãng nghỉ nếu công việc cho phép.
• Với người làm ca đêm: ăn nhẹ, uống nước, đi lại vài phút trong quãng nghỉ 45 phút, thay vì chỉ ngồi lướt điện thoại.

Các bài khác trong danh mục bàn kỹ chuyện ăn trưa rời bàn, nghỉ trưa nơi công sở và nghỉ ngắn trong giờ.